على ( ع ) به مسجد اعظم كوفه درآمد و در آنجا دو ركعت نماز گزارد . نخستين خطبهء على ( ع ) در كوفه آنگاه على ( ع ) بر فراز منبر آمد و خداى را حمد و ثنا گفت و بر رسول او درود فرستاد و فرمود : اما بعد ، اى مردم كوفه ! شما در اسلام صاحب برترى هستيد تا زمانى كه دعوت خود را به سوى حق ، دستخوش دگرگونى قرار ندهيد . پس اگر اجابت و به انجام منكر قيام كرديد ، دچار دگرگونى خواهيد شد مگر آنكه فضل شما ميان خود و خداست . اما در احكام و قسم بدانيد كه شما اسوهء كسانى هستيد كه به شما پاسخ گفته‌اند و به كيش شما درآمده‌اند هشداريد كه من بيشتر از دو چيز بر شما مىترسم : پيروى از هوا و درازاى آرزو . اما پيروى از هواى نفس آدمى را از راه حق بازمىدارد و آرزوهاى دراز ، آخرت را از ياد مىبرد . هشداريد كه دنيا پشت مىكند و مىرود و آخرت روى مىكنه و مىآيد و براى هر يك از اين دو فرزندانى است . پس شما از فرزندان آخرت باشيد . امروز روز كار است و حسابى كشيده نمىشود و فردا روز كشيدن حساب است و فرصت عمل نيست . ستايش خداى را كه دوستش را يارى داد و دشمنش را زبونى بخشيد و يا ديگران حق را عزت داد و پيمان‌شكنان باطل را بىمقدر كرد . پرواى الهى پيشه كنيد و از مطيعان خداوند فرمان بريد . از كسانى كه از خاندان پيامبرتان ( ص ) هستند . كسانى كه فرمانبردارى از آنها سزاوارتر از اطاعت كسانى است كه به دروغ ادعاى فرمانروايى دارند و مردم را به خود مىخوانند . آنان با برترى ما ، برترى مىجويند و امر ما را انكار مىكنند و در حق ما ، با ما ستيزه روا مىدارند و آن را از دسترس ما دور مىسازند . آنها نتيجهء كار خود را چشيدند و دير نيست كه بدتر از آن را نيز ببينند . گروهى از مردان شما از يارى دادن من امتناع كردند . من ايشان را سرزنش مىكنم و از ايشان ناخشنودم . پس از آنها دورى جوييد و خبرى كه شنيدنش را دوست ندارند ، به گوش آنان برسانيد . تا ناراحت شوند و بدين وسيله حزب اللّه ، هنگام تفرقه شناخته شود . پس مالك بن حبيب يربوعى صاحب شرطهء آن حضرت بر پاى خاست و گفت : به خدا من دورى جستن از ايشان و رساندن اين خبر ناخوش به آنان را مجازات ناچيزى مىدانم . ما را دستور ده تا آنان را بكشيم . على ( ع ) فرمود : سبحان اللّه ! اى مالك . پاى از حد و مرز بيرون نهاده و در مخاصمت فرو رفته‌اى . مالك گفت : اى امير المؤمنين ! برخى ستمها رواتر از مدارايى است كه تو با دشمنان روا مىدارى . على ( ع ) گفت : اى مالك خداوند چنين فرموده است : نفس در برابر نفس . پس ستم چرا ؟ و نيز فرموده است : هر كس به ستم كشته